Gastauteur PMT Info Site
Boekbespreking
Carry Kappelhof
Probst, M., & R.J. Bosscher (red.)(2001)
Ontwikkelingen in de psychomotorische therapie.
Zeist: Cure & Care, 244 p., ( 65,-)
Ter gelegenheid van de zestigste verjaardag van prof. Herman van Coppenolle, grondlegger van de psychomotorische therapie (pmt) in België, werden veertien bijdragen van collega's en oud-studenten gebundeld. In de inleiding tot de bundel stelt Peuskens dat pmt tegenwoordig beter aansluit bij de behoeften van de patiënt dan twintig jaar geleden en dat de bijdragen een grote stap vooruit zijn in vergelijking met die uit de jaren tachtig.
In het eerste hoofdstuk, een mooi voorbeeld van Belgisch-Nederlandse samenwerking, geven Probst en Bosscher een overzicht van de ontstaansgeschiedenis en ontwikkeling van de psychomotorische therapie in beide landen. Na onderscheid te hebben gemaakt tussen pmt als zelfstandige entiteit en pmt die is geïntegreerd in een therapeutisch denkkader, beschrijft Bosscher duidelijk via welke stappen de therapeut de behandeldoelstellingen kan verwezenlijken. De auteurs zijn van mening dat men de plaats van de psychomotorische therapie in het ggz-werkveld kan verhelderen door het uitwerken van de theoretische grondslagen ervan, maar ook door het ontwikkelen van kaders, protocollen, modulen en handleidingen. Het zal daarbij de kunst zijn voldoende speelruimte te behouden voor patiënt en therapeut. De auteurs stellen dat psychomotorische therapeuten zich telkens de vraag behoren te stellen of hun manier van werken noodzakelijk, efficiënt en effectief is.
Kwaliteit van de ziel
Neerincks' artikel gaat over pmt bij psychosomatische klachten - een onderwerp dat niet in de mode is. In navolging van Lipowsky stelt hij dat psychosomatiek zich enerzijds richt op de interactie tussen fysiologische functies en psychosociale fenomenen en anderzijds op biopsychosociale of holistische patiëntenzorg (waartoe hij ook het toepassen van psychiatrische en gedragswetenschappelijke methoden rekent). Volgens Neerincks opent dat de mogelijkheid om de meest diverse subgebieden van geneeskunde daarbij te betrekken. Bij de behandeling van pijnpatiënten kan psychomotorische therapie bijvoorbeeld een bijdrage leveren aan een revalidatieprogramma. De auteur gaat uit van Aristoteles' stelling dat pijn emotie is en een 'kwaliteit van de ziel'. Chronische pijn zou vooral beïnvloed worden door contextuele factoren als stemming, aandacht en betekenisgeving. Neerincks benoemt kwetsbaarheidverhogende, uitlokkende en pijnbestendigende factoren en beschrijft een psychomotorische aanpak op cognitief-gedragstherapeutische basis. Aan het eind van de behandeling is de kernvraag niet wat er aan de hand was, maar hoe de patiënt ermee omgaat.
Een ongebruikelijke bijdrage komt van De Vroede 'pmt bij patiënten met het syndroom van Wernicke-Korsakoff'. Over dit onderwerp is weinig gepubliceerd. De auteur reikt concrete informatie aan over beide ziektebeelden. Na onderscheid te hebben gemaakt tussen neuroanotomische, neuromotorische en neuropsychologische symptomen, beschrijft hij ingangen voor psychomotorische therapie. Fitnesstraining, bewegingsspelen en relaxatievormen zouden leiden tot een realistischer zelfbeeld en adequater handelen. Dezepatiënten moeten vooral leren omgaan met de toenemende beperkingen die de ziekte meebrengt. In die zin draagt psychomotorische therapie bij tot een noodzakelijk bewustwordingsproces.
Op de koop toe
Ook over de behandeling van adolescenten, psychotici, patiënten met eetstoornissen, angstige en depressieve patiënten, en ouderen met dementie zijn artikelen opgenomen. De auteurs beschrijven het - veelal op basis van onderzoek samengestelde - behandelaanbod, soms verluchtigd met voorbeelden uit de praktijk. In verschillende van deze voorbeelden wordt de invloed van medicatie op het bewegen genoemd. Wat het onderzoek betreft, blijkt uit de bundel dat naar diverse vormen van fysieke activiteit en naar runningtherapy al jaren onderzoek wordt verricht. De bijdragen die daaraan aandacht schenken, geven een duidelijk overzicht van de stand van dit onderzoek en aanknopingspunten voor vervolgonderzoek.
De meeste artikelen zijn helder en goed leesbaar. Ze geven een goed beeld van het vak psychomotorische therapie anno 2001, zowel van de klinische praktijk als van het wetenschappelijk onderzoek. Het enige wat wollige en met tegenstrijdige uitspraken doorspekte artikel 'Kwaliteit van psychomotorische therapie' moet u maar toenemen op de ietwat dure koop.
Carry Kappelhof,
Psychomotorisch therapeut,
Afdeling Psychiatrie, AZ Groningen
