Gastauteur PMT Info Site
<
Kuren in Zwitserland deel 2
Van Macedonië tot Ghana
Kok van Waardenburg
Een jaar geleden is het inmiddels dat ik via deze rubriek een indruk heb proberen te geven van mijn ervaringen als psychomotorisch therapeut in het Nederlands Astmacentrum Davos (NAD) en van het leven als Nederlander in een wintersport/kuuroord in Zwitserland. Inmiddels zijn er weer heel wat sneeuwvlokken gevallen en is er een schat aan nieuwe Zwitserse pmt-ervaringen die ik de geïnteresseerde lezer niet wil onthouden.
Sinds 1 februari 2002 ben ik als psychomotorisch therapeut aangesteld in de Zürcher Höhenklinik Davos (ZHD) te Davos-Clavadel. De baan waar ik in april 2001 in deze rubriek al naar verwees. Nadat ik daar aanvankelijk op 1 november 2001 had moeten beginnen, strooide een moutainbikeongeluk met daaropvolgende knieoperatie nogal wat roet in het eten. Maar gelukkig was ik op 1 februari jl. zover dat ik mijn nieuwe patiënten, kollega's en werkomgeving tegemoet mocht treden.
Allereerst de kliniek en mijn kollega's: de ZHD is een revalidatiekliniek waarin alleen patiënten uit het Kanton Zürich worden opgenomen om te herstellen na een opname in een 'akut-Spital' (eerstelijns-ziekenhuis). De kliniek ligt op de Clavadeler-Alp op een hoogte van 1680 m boven N.A.P. Mijn ochtend begint elke keer met een fietstochtje van 2 km waarin 160 hoogtemeters worden overwonnen. Een aktief begin van de dag dus en een prima vooruitzicht om aan het einde van die dag weer naar beneden te kunnen suizen (weliswaar wat voorzichtiger na mijn bike-crash).
De kliniek bestaat uit 3 hoofdafdelingen, te weten: 'muskulo-skeletal' (chirurgie/orthopedie). 'innere Medizin' (interne geneeskunde) en als laatste een nieuwe afdeling voor 'psychosomatische Medizin', waarvoor ik ben aangesteld. In totaal kunnen er 100 patiënten worden opgenomen, en de tent ligt regelmatig vol, heel anders als in het over het algemeen slechts matig bezette NAD.
Maar de bezetting is niet het enige verschil, in tegendeel. Eigenlijk is alles anders. Gelukkig heb ik als houvast mijn pmt-opleiding en dito-werkervaring. Twee zaken die gelukkig veel steun geboden hebben in het aanvankelijk woelige Zwitserse therapiewater.
De akkommodatie is fantastisch, echt Zwitsers: modern, degelijk, en nieuw. Dat laatste is natuurlijk niet zo vanzelfsprekend, maar de kliniek heeft onlangs een enorme nieuwbouw afgerond die de nodige tientallen miljoenen gekost heeft . Ook de therapieruimtes hebben een 'facelift' ondergaan.
Mijn werkterrein is een halve gymzaal en een 18m-zwembad met verstelbare bodem. Wanneer ik lichaamsgericht werk met bv. ontspanningstechnieken zoals geleide fantasie of Bolhuis, bestaat ook nog de mogelijkheid om een kleinere behandelkamer te reserveren met een electrisch verstelbare behandeltafel.
De hele organisatie is in alle opzichten ook fundamenteel anders dan in het NAD: de rode draad is wel werksfeer en efficiëntie. Wanneer ik op mijn werk kom ligt er in mijn postvak een 'Arbeitsblatt' klaar met daarop van minuut tot minuut al mijn afspraken van die dag: met welke patiënt, in welke ruimte en hoe lang. Deze planning wordt door een aparte afdeling voor alle behandelaars en patiënten gemaakt. En deze is voor iedereen inzichtelijk op de computer. Een uur niks doen is er niet bij. Als dat toch vaker voorkomt valt het op en worden er door leidinggevenden vragen over gesteld.
Wat een verschil met mijn vorige werk.
En daaruit vloeit ook een hele andere werksfeer voort: er wordt gewoon hard gewerkt, en dat vindt niemand een probleem. Voor mij vliegen de dagen in ieder geval om.
Alsof het vanzelfsprekend was werd ik als psychotherapeut bij de psychologen ingedeeld en ook als zodanig betaald: eindelijk erkenning ! Ik kon het bijna niet geloven dat ik niet meer hoefde uit te leggen op welk hoog nivo een PMT-er is opgeleid.
Dat was in het NAD in ieder geval heel anders....
In mijn nieuwe baan heb ik met de psychologen wekelijks intervisie en ik heb 2-wekelijks supervisie van een Professor-psychiater die de psychiatrische afdeling van het Universiteitsziekenhuis te Zürich leidt en de eindverantwoordelijkheid van deze psychosomatische afdeling heeft. In 3 maanden tijd heb ik daardoor meer geleerd dan in de 17 jaren daarvoor; zo is mijn gevoel althans. In die periode had ik nl. geen supervisie en nauwelijks intervisie op een eenmans-post.
Met een van de psychologen leidt ik naast mijn individuele therapieën ook een 'Schmerzmanagemant-Gruppe'. Een open groep waarbinnen wij een programma aan de chronische pijn-patiënten presenteren dat door de universiteit in Marburg-Duitsland is ontwikkeld. De patiënten wisselen in een gestruktureerd en veilig kader persoonlijke ervaringen uit en wij bieden hun diverse copingstrategieën aan om anders (beter) met hun chronische pijn om te kunnen gaan. In het 2e gedeelte van de 2 uur durende sessie die 2-wekelijks wordt gehouden oefenen wij met hun de 'progressive Muskelrelaxations-methode' (PMR) van Jacobson. Een methode die voor chronische pijnpatiënten wetenschappelijk aangetoonde resultaten heeft opgeleverd.
Overigens ben ik met mijn 43 een van de oudste behandelaren: de chef-artsen, psychologen en andere therapeuten zijn, over het algemeen, jonger als ikzelf. Ook dat is voor mij een nieuwe ervaring: een nestor-rol heb ik tot nu toe nooit gehad.
Wat natuurlijk ook heel anders is, is de patiëntenpopulatie: het grootste gedeelte van de op de psychosomatische afdeling opgenomen patiënten hebben een chronisch pijnsyndroom met co-morbiditeit zoals depressie, conversiestoornissen of angst. Daarnaast worden ook patiënten opgenomen met burn-out verschijnselen of met verslavingsproblematiek. Een contra-indicatie is ernstige persoonlijkheidsproblematiek zoals psychopathie of schizofrenie. Kortom een hele andere doelgroep als in het NAD.
Fundamenteel anders is ook de opnameduur: deze is gemiddeld ca 4 weken. De patiënten krijgen in die tijd ca. 8 PMT-sessies van 45 min. Daarnaast behandel ik ook een enkele patiënt ambulant. De opnameduur is daarvoor min of meer onbegrensd en geeft dus ook meer mogelijkheden wat de haalbare doelen betreft.
Gelukkig dat PMT een non-verbale therapievorm is, want het derde grote verschil is de taal. Wat voor mij een verassing was toen wij in Zwitserland kwamen wonen is dat het percentage buitenlanders (wij inclusief) ca 22 % is. Dat heb ik nu aan den lijve moge ervaren wat in een Kanton en stad als Zürich is dat percentage, net als in de randstad in Nederland, natuurlijk nog veel groter. Immers op het Zwitserse platteland leven weinig allochtonen. Van alle patiënten die ik tot nu toe heb behandeld komt ca. de helft niet uit Zwitserland. Zij waren afkomstig uit : Macedonië, Kosovo, Servië, Bosnië, Kroatië, Spanje, Portugal, Albanië en Ghana. De gesproken taal bij deze mensen is meestal een zeer gebrekkig Duits, en met de patiënte uit Ghana heb ik mijn eerste PMT-sessies in het Engels mogen geven. Met de Zwitsers praat ik Zwitserduits, dat probeer ik althans. Jaloers ben ik wat dat betreft op onze kinderen die inmiddels al langer in Zwitserland wonen als ze in Nederland gewoond hebben en die accentloos met hun klasgenootjes Zwitsers praten.
Kortom inmiddels voel ik me meer een Europees PMT-er en schrijf mijn werkaantekeningen en ontslagbrieven in het Duits. Toch wordt er binnen de PMT veel meer gepraat als ik aanvankelijk dacht, want bij zoveel 'vreemde taal' trad bij mij ook het bewustzijn op hoe belangrijk de gesproken taal binnen onze 'non-verbale'-therapie toch kan zijn. Maar het komt ook voor dat het taalbegrip van de patiënt zo matig is dat de non-verbale kommunikatie de enige is die begrepen wordt. Een en ander had bij mij in ieder geval tot gevolg dat ik me veel meer bewust geworden ben van de betekenis van kommunikatie m.n. op non-verbaal gebied, en dat ik deze non-verbale communicatieve vaardigheden ook verder heb moeten ontwikkelen bij mezelf. Maar ook de zelfervaring, dat ik als therapeut mijn gedachten en gevoelens niet impliciet in mijn moedertaal kon uitdrukken, waren voor veel patiënten eerder een hulp dan een beperking en werkte voor hun merkbaar drempelverlagend: de therapeut heeft ook een handicap.
De doelen waaraan tijdens de PMT vooral gewerkt worden zijn: verbeteren van het zelfvertrouwen, het vertrouwen in het eigen (pijnlijke) lichaam en het verbeteren van de communicatieve vaardigheden. Af en toe lukt het ook om het hanteren van emoties als doel te formuleren en te bewerken. Eigenlijk het hele scala van mogelijke PMT-doelen.
Tenslotte nog een vervolg op de soms zo bijzondere Zwitserse gewoontes die in Nederland zo ondenkbaar zijn en ik jullie daarom niet will onthouden. Wanneer ik hier in de bus stap, word ik door de buschauffeur welkom geheten en wanneer ik de bus uitga wenst hij mij een mooie dag toe. In Nederland is de buschauffeur blij als hij zijn werkdag weer zonder kleerscheuren heeft kunnen beëindigen, zo lees ik wel eens in de internetkranten. Tijdens de therapieën geven de patiënten mij van te voren en na afloop ook altijd een hand en bedanken mij voor het therapie-aanbod. Dat een patiënt zijn PMT-afspraak niet nakomt is bijna ondenkbaar. In het NAD was ik soms blij wanneer de patiënt daadwerkelijk kwam.
Kortom de normen en waarden verschillen heel erg van de Nederlandse. Niet dat alles hier nu beter is: zo is het zeer ongebruikelijk om onaangekondigd even binnen te wippen bij vrienden of kollega's. Spontane bezoekjes zijn er dus niet bij, maar worden door niet-Zwitsers, en dat zijn er in deze kliniek heel wat, meestal erg op prijs gesteld.
Alle PMT-ers die ik Nederland ken groet ik van harte en ik wil door middel van deze bijdrage van de gelegenheid gebruik maken om de webmasters te complimenteren met deze PMT-infosite: vooral voor buitenlandse PMT-ers is deze (bijna) onmisbaar.
Kok van Waardenburg
Psychomotorisch therapeut
Zürcher Höhenklinik Davos.
