Maandelijkse bijlage bij de nieuwsbrief
Trommels en trauma’sDoor Truus Wertheim-CahenIn een door Nederlandse kinderen met bloemen beschilderd busje, beladen met muziekinstrumenten, papier, verf en krijtjes gaan we op weg. Ik ga mee met een groepje creatief therapeuten in dienst van War Child. Een van de, naar verluid, 300 organisaties die na het NATO ingrijpen van vorig jaar Kosovo overspoelen met hulp en dadendrang. Hun missies variëren van het inzetten van ramen, het geven van medische zorg, het schoonmaken van parken, het besnijden van mannen, tot het geven van psychosociale steun en het helpen verwerken van oorlogstrauma’s. Het verwerken van oorlogstrauma’s, toch al een optimistisch begrip, lijkt in deze overal door dood en strijd aangetaste omgeving tamelijk onhaalbaar. Wel aan de orde is het mensen bijstaan om te gaan met hun woede en verdriet en ze helpen hun leven te hervatten. War Child geeft psychosociale hulp aan kinderen door middel van creatieve therapie: Dat wil zeggen dat niet woorden maar muziek, dramatische en beeldende expressie het communicatiemiddel zijn. Daarbij komt dat in de chaotische mix van woede, rouw en wederopbouw waarin ze leven, het inzetten van hun eigen creativiteit de kinderen kracht en zelfvertrouwen kan geven. Na een tocht over een weg vol gaten, langs verwoeste huizen en restanten van NATO voltreffers, maar ook langs bermen met bloemen, korenvelden en hooiende boeren, slaan we af en rijden omhoog een dorpje binnen. Tegenover het eerste huis ligt een tiental graven, met daarop grote in doorzichtig plastic verpakte kransen. Die zie je hier overal. We komen op een pleintje waar een groepje kinderen tussen de 6 en 10 jaar de bus al staat op te wachten. Als we uitstappen rennen ze uitgelaten om ons heen. We gaan een gloednieuw schoolgebouwtje binnen. Het ligt tegenover een muur met kogelgaten, de voormalige executieplaats. De school bestaat uit twee lokaaltjes met daartussen een kleine hal waar de kinderen en ook wij onze schoenen neerzetten. De tafels worden aan de kant geschoven en zo ontstaat er een ruimte van 4 bij 5 meter waarin we aan de gang gaan. De kinderen staan in de kring. Ze weten al wat er komen gaat..., de warming -up. Ze schudden met hun handen, trekken gekke gezichten en trappelen met hun voeten. Een van de spelletjes is het maken van een ‘wave’, die steeds sneller gaat. Ze dansen en springen. "Wie weet hoe de zee beweegt?", vertaalt de Albanese tolk met de stemintonatie en mimiek van de Nederlandse therapeut. De kinderen beginnen eerst heel verlegen en dan steeds woester met het maken van golvende bewegingen. Dan veranderen ze in vissen en spartelen ze door de ruimte. "Wie weet wat voor geluid de zee maakt?" Een zgn. ocean-drum, een soort trommel die door ermee te draaien het geluid van de branding produceert komt nu te voorschijn. Eerst houden we hem samen vast en bewegen de trommel heel zachtjes. Daarna mag iedereen het zelf proberen. Vervolgens krijgen de kinderen een vel papier en gaan de zee tekenen. Op het gekras van de krijtjes na is het opeens heel stil. Zien jullie vissen in de zee? En ja hoor ze toveren op hun papier vissen in allerlei kleuren en maten te voorschijn. Achter de ramen verdringt zich al het groepje kinderen wat hierna aan de beurt is. Terug in de kring ten slotte, masseren de kinderen elkaars rug met behulp van een grote bal. Sommigen moeten vreselijk giechelen anderen geven zich helemaal over aan het lekkere gevoel. Het uur is om en de tekeningen mogen mee naar huis. Onze volgende bestemming is een naargeestig ogende blindenschool. Eerder aangeboden buitenlandse hulp resulteerde erin dat het gebouw binnen een jaar al tweemaal is geschilderd. De leeftijd van de leerlingen is moeilijk te schatten en de meesten maken een affectief verwaarloosde indruk. Een jongen beweegt zich opvallend gewoon en is duidelijk nog niet zo lang blind. Hij is een van de slachtoffers die de landmijnen hier dagelijks eisen. Als de kinderen het team horen aankomen en herkennen beginnen ze te stralen. In het lokaal waar de wekelijkse workshop plaats vindt staat alleen een kast met braillemachines en wat banken en tafels. Twee posters met afbeeldingen van verkeersborden en landmijnen dienen als raadselachtige en enige muurversiering. Ook hier is de workshop opgebouwd volgens een min of meer terugkerende structuur. Weten waar je aan toe bent en tegelijk nieuwe dingen doen en je fantasie gebruiken. Bewegen, luisteren, voelen, aanraken, zingen, spelen en ontspannen. Vandaag zingen ze een lied met een tekst die ze de vorige keer zelf gemaakt hebben en die nu op muziek gezet is. Eerst zacht en aarzelend, maar dan uit volle borst. De therapeuten hebben van plastic buizen geïmproviseerde hoepels meegenomen in verschillende maten. Het blijkt een succes. Ze voelen eraan, rollen ermee en sommigen slagen er in om een hoepel om hun been of hun arm te laten draaien. Ze weten van geen ophouden. Nog voor het tijd is komt een docent binnen, die zich in een witte jas hult en in een hoek de krant gaat zitten lezen. Die houding is enigszins begrijpelijk als je je realiseert dat leerkrachten hier al jaren bijna geen salaris krijgen. Dat neemt niet weg dat in een ander dorp onderwijzers de activiteiten van War Child wel waarderen. Sommigen doen zelfs actief met alles mee. Een groepje jongetjes met oudemannen gezichten, van hooguit 13 jaar zitten apart van een grotere groep giebelende meisjes van de zelfde leeftijd. Bij hun magere kinderlijven steken de gespierde mannenarmen, gewend aan zwaar werk, dramatisch af. Ze zijn kostwinners en werken buiten school elke dag op het land. Hier binnen schilderen ze met oneindige concentratie en zichtbaar genietend. Het creatieve therapieprogramma in Kosovo houdt in de kinderen te helpen zich niet meer onmachtig te voelen en in contact brengen met hun eigen veerkracht. Dat betekent ze spelenderwijs leren hoe ze ruimte in kunnen nemen of een eigen plekje kunnen creëren. Ze in staat stellen zichzelf te laten horen en laten zien en gehoord en gezien te worden. Ze aanmoedigen hun fantasie te gebruiken. Ze zelf iets laten maken. Samen dingen doen. In een wereld die bol staat van de spanning krijgen deze kinderen de mogelijkheid zich te ontspannen. In de zee van droefenis om hen heen hebben ze toch plezier. Ze krijgen een vorm van aandacht, die hun opvoeders, in beslag genomen door eigen verlies en de harde strijd om het bestaan, vaak niet in staat zijn hen te geven. Zijn de resultaten van dit werk meetbaar? Ik zie hoe de kinderen opleven tijdens de activiteiten en ik hoor van alle kanten hoe in de loop van soms enkele weken apathie rusteloosheid en gebrek aan concentratie plaats maken voor levendig gedrag en betrokkenheid. Zinvol en belangrijk werk dus, een conclusie die geen ‘hard’ effect-onderzoek mij nog af pakt. Truus Wertheim-Cahen Consultant/expert voor War Child Nederland Zoeken
Feedback
Openbaar:
Voor vaktherapeuten:
Design/automatisering
Deze site en al de achterliggende automatisering is gemaakt door
Specialist in webdesign, automatisering en cognitieve ergonomie
|
