Gelezen
Auteurs: Schmidt, N. et al, Depression and Anxiety 2000 (12), 59-66.Door: Jan KnapenInleiding De associatie tussen coronaire hartaandoeningen en angst is aangetoond. Mannelijke patiënten met een paniekstoornis hebben een tweemaal hoger relatief risico voor cardiovasculaire sterfte in vergelijking met de doorsnee populatie. De diagnose van een paniekstoornis is geassocieerd met hogere relatieve risico’s voor hypertensie, myocard infarct en cerebrovasculair accident (CVA) t.o.v. personen zonder psychiatrische voorgeschiedenis. Psychiatrische patiënten met paniekstoornis hebben een hoger relatief risico voor CVA t.o.v. personen die lijden aan andere psychiatrische ziektebeelden. Bepaalde gedragsgebonden cardiovasculaire risicofactoren (slecht dieet, alcoholabusus en roken) beïnvloeden de associatie tussen een paniekstoornis en coronaire hartaandoeningen. Een andere belangrijke mediërende factor is het systematisch vermijden van fysieke inspanningen. Cognitieve variabelen spelen eveneens een rol. Angstsensitiviteit (i.e. angst voor autonome arousal) is een cognitieve variabele die geassocieerd is met afgenomen fitheid en oefenintolerantie bij paniekstoornis. Angstsensitiviteit is gebaseerd op de gedachte dat bepaalde symptomen levensbedreigende gevolgen hebben, bv. iemand met een hoge angstsensitiviteit associeert een hoge hartfrequentie met een naderend hartinfarct. Een paniekstoornis gaat in de meeste gevallen gepaard met een hoge angstsensitiviteit. Cardiopulmonaire angsten zijn mede verantwoordelijk voor oefenintolerantie en vermijding van fysieke activiteit o.w.v. de misinterpretatie van normale fysiologische reacties tijdens inspanning. Onderzoek Experimentele groep: patiënten met een paniekstoornis (n=27). Exclusiecriteria: psycho-organische stoornis, schizofrenie, behandeling met beta-blokkers, ernstige somatische aandoeningen en roken. Controlegroep: niet-patiënten (n = 27). De 2 groepen werden gematcht voor leeftijd en geslacht. De proefpersonen werden at random verwezen naar één van beide condities: een inspanningsproef met of zonder hartfrequentiefeedback. Hypotheses: Patiënten met paniekstoornissen hebben een lagere maximale zuurstofopnamecapaciteit (VO2max) en oefentolerantie (vroegtijdig stoppen of onderbreken van de test) dan niet-patiënten. Bij patiënten met een hoge angstsensitiviteit (i.e. vrees voor autonome arousal) heeft hartfrequentiefeedback een negatieve effect op de CR fitheid. Onderzoeksdoelen: (1) Vergelijken van de CR fitheid en de oefentolerantie van beide groepen. (2) Het effect van hartfrequentiefeedback op de CR fitheid in beide groepen nagaan. De VO2max werd geëstimeerd a.h.v. een progressieve submaximale inspanningsproef op een fietsergometer. Belangrijkste resultaten: 7% van de patiënten ervaarden paniekaanvallen tijdens de inspanningstest. Patiënten met paniekstoornissen hebben een lagere VO2max en oefentolerantie dan niet-patiënten (zelfs na correctie voor het angstniveau). Bij personen met een hoge angstsensitiviteit (deze personen hebben niet noodzakelijk een paniekstoornis) heeft hartfrequentiefeedback tijdens de test een negatief effect op de geschatte VO2max.; m.a.w. personen met een hoge angstsensitiviteit presteren zwakker wanneer zij hun hartfrequentie tijdens de inspanning zien. Bij personen met een lage angstsensitiviteit speelt hartfrequentiefeedback geen rol in de estimatie van de VO2max. (interactie-effect tussen angstsensitiviteit en hartfrequentiefeedback op de CR fitheid). Patiënten hadden een significant hogere rustpols dan niet-patiënten, maar beide groepen bereikten vergelijkbare maximale hartfrequenties tijdens de test. De medicatiestatus was niet geassocieerd met de subjectieve of fysiologische respons op de test. Adviezen voor de klinische praktijk: Evaluatie van de CR fitheid bij patiënten met paniekstoornissen (1) Patiënten met paniekstoornissen hebben de neiging inspanningsproeven vroegtijdig te stoppen of te onderbreken o.w.v. een lagere oefentolerantie. Pas eventueel een bestaand testprotocol aan. (2) In kader van longitudinaal onderzoek moet de testleider consistent al dan niet hartfrequentiefeedback geven, aangezien hartfrequentiefeedback de estimatie van de VO2max beïnvloedt. (3) Anticipatieangst heeft een invloed het testresultaat. Voor de testafname: (a) de patiënt vertrouwd maken met de testleider en de testcondities, en zijn zelfvertrouwen en motivatie versterken, (b) de rustpols meten na 5 min. relaxatie op een mat, en (c) gedetailleerde informatie en instructies over testprotocol geven. Therapieprogramma (1) Omwille van de systematische vermijding van fysieke inspanningen zijn graduele reconditioneringsprogramma’s absoluut noodzakelijk. In dergelijke programma’s wordt de patiënt d.m.v. cognitief-gedragstherapeutische technieken op een graduele wijze geconfronteerd met beangstigende stimuli (o.a. hartfrequentiefeedback). (2) Bij patiënten met een hoog angstniveau is een lage oefenintensiteit ten zeerste aanbevolen o.w.v. de kans op drop-out. Oefenen op de voorkeurintensiteit is het meest effectief. E-mail recensent: Jan.knapen@flok.kuleuven.ac.be Aanverwante literatuur: Broocks, A., Meyer, T.F., Bandelow, B., George, A., Bartmann, U., Rüther, E., & Hillmer-Vogel, U. (1997). Exercise avoidance and impaired endurance capacity in patients with panic disorders. Neuropsychobiology, 36, 182-187. Knapen, J., Van de Vliet, P., Van Coppenolle, H., David, A., Peuskens, J., Knapen, K., & Pieters, G. (in press). Improvements in physical fitness of non-psychotic psychiatric patients following psychomotor therapy programs. The Journal of Sports Medicine and Physical Fitness. Meyer, T., Broocks, A., Bandelow, B., Hillmer-Vogel, U., & Rüther, E. (1998). Endurance training in panic patients: spiroergometric and clinical effects. International Journal of Sports Medicine, 19, 496-502. Meyer, T., & Broocks, A. (2000). Therapeutic impact of exercise on psychiatric diseases: Guidelines for exercise testing and prescription. Sports Medicine, 30, 269-279. |
